Vì sao gạo từ ruộng lúa–tôm là “sạch có cơ sở”?

Thị trường gạo Việt không thiếu chữ “sạch”. Nhưng đa số là lời tự nhận. Với gạo từ ruộng lúa–tôm, chữ sạch có một cơ chế kiểm chứng tự nhiên: con tôm.

Ở vùng Hồng Dân – Ninh Quới (Đồng bằng sông Cửu Long), một thửa ruộng sống hai nhịp mỗi năm: mùa nước lợ nuôi tôm, mùa mưa rửa mặn trồng lúa. Tôm là loài nhạy với hóa chất — ruộng bị lạm dụng thuốc trong vụ lúa thì sang vụ tôm, tôm khó sống nổi. Mất vụ tôm là mất một nửa sinh kế, nên người nông dân giữ ruộng sạch trước hết vì chính túi tiền của họ.

Đó là lý do chúng tôi gọi gạo lúa–tôm là “sạch có cơ sở” — sạch vì cấu trúc lợi ích của mô hình canh tác, không phải vì khẩu hiệu. Rice VN không quảng cáo “không hóa chất 100%” hay các chứng nhận chưa có; chúng tôi nói điều có thể chứng minh: ruộng nuôi được tôm là ruộng phải được giữ sạch hơn.

Một điểm cộng khác của vùng đất này: độ mặn nhẹ theo mùa, khi gặp đúng giống lúa thơm và đúng kỹ thuật, góp phần tạo điều kiện cho hương thơm của hạt gạo. Cùng với thu hoạch đúng độ chín và xay xát ổn định, đó là nền của một hệ chất lượng mà tên giống đơn thuần không nói hết được.